Zonnepaneel - Algemeen

Meestal wordt energie opgewekt met behulp van fossiele brandstoffen, dat zijn gas, olie en steenkool. Die energiebronnen zijn helaas niet onuitputtelijk. Omdat de wereldbevolking stijgt en blijft stijgen en er daardoor steeds meer machines zijn die steeds meer energie nodig hebben en omdat fossiele brandstoffen niet echt milieuvriendelijk zijn, is men overal ter wereld bezig met het zoeken naar alternatieve energiebronnen.

Daarbij zijn de meest populaire de natuurlijke energiebronnen, want die zorgen voor duurzame energie. Duurzame energie heeft die naam gekregen omdat de bronnen ervan, bijvoorbeeld zonlicht of windkracht, niet kunnen opraken. Bovendien zorgt de productie van duurzame energie in vergelijking met de fossiele brandstoffen voor veel minder milieuoverlast, doordat er veel minder van het broeikasgas CO2 bij vrijkomt. Ter vergelijking: Bij de productie van 1 kWh elektriciteit uit kolen ontstaat minstens 850 gram CO2 terwijl 1 kWh stroom uit zonlicht maar 50 gram CO2 vrijkomt.
De bekendste duurzame energiebronnen zijn dat zijn zonlicht, waterkracht en windkracht. Er zijn ook nog andere bronnen zoals biomassa, aardwarmte en warmte uit onze omgeving (zoals in de lucht en de bodem). Duurzame energie heeft andere voordelen en nadelen dan energieopwekking met fossiele brandstoffen.

Zonne-energie


Energie opwekken uit het zonlicht kan op twee verschillende manieren. De eerste is door water te verwarmen met het licht van de zon door zonnecollectoren en een zonneboiler, bij de tweede manier maak je gebruik van een zonnepaneel.
Een zonnepaneel of PV-paneel zet zonne-energie om in elektriciteit. Daarvoor wordt een groot aantal fotovoltaïsche cellen op een paneel gemonteerd. Een zonnecollector wordt soms ook als zonnepaneel aanzien, maar het grote verschil is dat bij een zonnecollector een stromend medium, meestal water, opgewarmd wordt.

Het eerste zonnepaneel


De geschiedenis van het zonnepaneel begint in 1839, als de Franse fysicus Antione César Becquerel het fotovoltaïsche effect ontdekt. Hij ontdekte de basis voor de werking van een zonnepaneel tijdens een experiment met een elektrolytische cel en ontdekte dat als zijn apparaat werd blootgesteld aan het licht, de hoeveelheid opgewekte elektriciteit steeg.
De eerste zonnecel werd in 1883 gebouwd door Charles Fritts. Die zonnecel werd gevormd door lagen selenium te bedekken met een dun laagje goud.
Vele wetenschappers, uitvinders en bedrijven experimenteerden tussen 1883 en 1941 met zonne-energie. Het was Albert Einstein die een thesis publiceerde over het foto-elektrische effect en die enkele jaren later de Nobelprijs voor de fysica kreeg voor zijn research. De eerste zonnecollector met koperen spiralen in een geïsoleerde doos werd uitgevonden door William Bailey.
De Amerikaanse uitvinder Russel Ohl nam in 1941 een patent op de eerste zonnecel. In de jaren die daarop volgden, verbeterden andere wetenschappers die originele zonnecel waardoor de efficiëntie ervan steeg van 4% naar 6%.
Een zonnepaneel werd voor het eerst op grote schaal gebruikt voor sattellieten. Er werd in de Verenigde Staten een zonnecel geproduceerd die tegen 1980 een efficiëntie had van 20% en tegen 2000 had de zonnecel een efficiëntie van 24% dankzij het feit dat de overheid het onderzoek naar zonne-energie steunde.
Het eerste zonnepaneel werd gebruikt in de ruimtevaart, meerbepaald door NASA, omdat het de beste manier was om elektriciteit op te wekken in de ruimte. Omdat het gebruik van een zonnepaneel zo exclusief was, waren zonnepanelen ook ontzettend duur. In de jaren ’70 was er een energiecrisis waardoor de vraag naar het zonnepaneel steeg en de prijs ervan daalde.

Hoe werkt een zonnepaneel?


Een zonnepaneel zorgt voor schone, hernieuwbare energie door licht om te zetten naar elektriciteit. Omdat een zonnepaneel niet altijd zon nodig heeft om energie te produceren, is de naam ‘zonnepaneel’ theoretisch gezien niet helemaal juist. Er kan ook energie geproduceerd worden als het slecht weer is of als het bewolkt is, maar dan levert het zonnepaneel vanzelfsprekend minder energie.
Het ene zonnepaneel is het andere niet. Er zijn twee verschillende types zonnepanelen die elk hun eigen specifieke methode hebben om energie op te wekken, te verwerken en nadien ofwel op te slaan, ofwel door te geven aan een installatie die ze kan gebruiken. Elke soort zonnepaneel is beschikbaar op de markt.
Er zijn de zonnecollectoren en de fotovoltaïsche zonnepanelen. Elke soort heeft een verschillende manier van werken, maar zien het bijna hetzelfde uit.

Zonnecollector


Een zonnecollector is een zonnepaneel waardoor een leiding met vloeistof loopt. Het zonnepaneel geeft de warmte die het opvangt van de zonnestralen af aan de vloeistof in de leiding. Er kunnen verschillende vloeistoffen zitten in die leiding, maar de meest frequente vloeistof in de leiding is water. Verschillende bestemmingen kunnen aan het opgewarmde water gegeven worden. Het water kan een temperatuur van wel 90°C bereiken. Bovendien kan het gebruikt worden door andere installaties die het dan op hun beurt gebruiken om energie of warmte op te wekken.

Fotovoltaïsch zonnepaneel


Een fotovoltaïsch zonnepaneel is een paneel dat echt stroom oplevert. Het verschil tussen een fotovoltaïsch ruimtetuig zonnepaneelzonnepaneel en een zonnecollector zit onder het paneel. Achter de plaat zitten twee lagen silicium. Het zonlicht schijnt op het zonnepaneel en omdat de ene laag zich aan de bovenkant bevindt en de andere laag aan de onderkant, wordt enkel de bovenste laag warm en blijft de andere laag koud. Door het verschil in warmte tussen die twee lagen, wordt energie opgewekt en die energie wordt dan weer omgezet in elektriciteit.
Met de opgewekte elektriciteit kan je vier dingen doen. Ten eerste kan je de opgewekte stroom aan het lichtnet laten leveren, dat heet een netgekoppeld systeem. Ten tweede kan de stroom in accu’s opgeslagen worden voor bijvoorbeeld communicatiesystemen op afgelegen plaatsen of voor verlichting. Ten derde kan de stroom meteen gebruikt worden om bijvoorbeeld een pomp aan te drijven, dat heet dan een autonoom systeem. Tenslotte kan je de stroom laten terugleveren aan het stroomnet. Dat laatste is vooral interessant omdat je dan via de elektriciteitsleverancier een contract kan afsluiten waarbij je een vergoeding ontvangt voor je bijdrage aan groene stroom. Zo kan je je investering nog sneller terugwinnen.

Soorten zonnepanelen


Er worden drie types zonnecellen onderscheiden naargelang de kristalsoort die gebruikt wordt bij de productie ervan. Er zijn monokristallijne cellen, polykristallijne cellen en dunnelaagcellen. Een monokristallijn zonnepaneel heeft dankzij de wijze waarop het geproduceerd wordt een relatief hoog celrendement, maar dat zegt niets over de efficiëntie van het zonnepaneel.
De productie van een polykristallijn zonnepaneel is voordeliger dan die van een monokristallijn zonnepaneel. Het rendement van dit soort zonnepaneel is lager, maar van dit materiaal kan een rechthoekig zonnepaneel gemaakt worden, wat een beter benutting van het paneeloppervlak geeft en ervoor zorgt dat het rendementsverlies vaak goedgemaakt kan worden.
Een dunnelaagcel of een amorf zonnepaneel is het goedkoopst, maar heeft ook het laagste rendement. De productiekosten zijn lager doordat er weinig materiaalkosten zijn, maar het rendement ligt bij dit soort zonnepaneel nog ver onder dat van de kristallijne soorten.

De toepassing van een zonnepaneel


Er zijn vier dingen waarvoor een zonnepaneel vaak gebruikt wordt: in ruimtetuigen, op afgelegen plaatsen, in toestellen met een laag verbruik en in streken met een dicht elektriciteitsnet.

Ruimtetuigen


Ruimtetuigen zoals bijvoorbeel communicatiesatellieten hebben gedurende vele jaren een energiebron nodig. Een fotovoltaïsch zonnepaneel is ideaal voor die toepassing omdat ze geen onderhoud vragen en omdat er meer dan voldoende zonlicht is. De zonnestralen worden omgezet in elektriciteit door het zonnepaneel en de opgewekte elektriciteit wordt opgeslagen in een batterij in de satelliet. De speciale zonnecellen waarmee ruimtetuigen uitgerust worden zijn veel te duur voor gebruik op aarde. Het zijn de meest efficiënte, heel complexe en heel dure zonnecellen. Maar omdat elke kilogram die men meer de ruimte in moet sturen massa’s geld kost, is het nodig om de meest efficiënte zonnepanelen mee te sturen met het ruimtetuig om zo gewicht te sparen.

Afgelegen plaatsen


Omdat het veel te duur is om kilometers lange elektriciteitskabels naar afgelegen plaatsen te leggen, gebruikt men vaak het zonnepaneel om er elektriciteit te produceren. Afgelegen plaatsen waar je zoal zonnepanelen terugvindt zijn bijvoorbeeld een berghutten in de Alpen, een oase in de woestijn, afgelegen dorpen in Afrika of vissersdorpjes op kleine eilanden in de Egeïsche zee.
Als er ’s avonds of ’s nachts geen elektriciteit nodig is, is er geen opslag van energie nodig en wordt de geproduceerde elektriciteit onmiddellijk verbruikt. Als dat wel het geval is, worden er ook batterijen geïnstalleerd om de opgewekte elektriciteit op te slaan.

Toestellen met een laag verbruik


Er zijn zakrekenmachines en polshorloges die op zonne-energie werken. Daardoor is er soms geen batterij nodig, of met de batterij alleszins niet vaak vervangen worden. Omdat die kleine apparaten niet veel elektriciteit nodig hebben, kan er zeker voldoende elektriciteit geproduceerd worden als er genoeg licht op de zonnecelletjes valt. Dat maakt dat zonnecellen in dit geval heel nuttig en winstgevend zijn.

Streken met een dicht elektriciteitsnet


In streken met een dicht elektriciteitsnet kan zonne-energie gebruikt worden voor tijdelijke opslag, als buffer. Het fotovoltaïsch zonnepaneel wordt gekoppeld aan het elektriciteitsnet via een toestel dat de gelijkspanning van de zonnecellen omzet in wisselspanning. Als de elektriciteitsproductie van het zonnepaneel het lokale verbruik overtreft, wordt het overschot op het net gestuurd.

Het rendement van een zonnepaneel


Het rendement van een zonnepaneel is afhankelijk van de invalshoek waarin de zon op de het paneel schijnt. Hoe directer de zon erop invalt, hoe beter. Om zeker te zijn dat je het maximale rendement uit je investering haalt, laat je best een expert langskomen die kan bepalen hoe een zonnepaneel georiënteerd moet worden zodat de invalshoek ervan voor het grootste deel van de dag zo goed mogelijk is.
Onder optimale omstandigheden kan een vierkante meter zonnepanelen normaalgezien 60 tot 70 kilowatt opwekken. Enkele vierkante meters zonnepanelen brengen dus een aanzienlijke hoeveelheid energie op. Als je rekening houdt met het feit dat kilowattuur ongeveer 15 cent per eenheid kost, maak je in het begin geen winst, omdat de installatie van een zonnepaneel niet goedkoop is. Maar als je het op lange termijn bekijkt, heb je je investering al na ongeveer 10 jaar terugverdiend.

De aanschaf van een zonnepaneel


Als je besluit om een zonnepaneel te laten plaatsen, zijn er enkele dingen waarmee je rekening moet houden. Ten eerste is er het rendement van een zonnepaneel, want elk zonnepaneel heeft natuurlijk een ander rendement. Dat rendement bepaalt de prijs van een zonnepaneel, een tweede factor waarmee rekening gehouden moet worden. De batterij speelt ook een belangrijke rol, want als de batterij volzit, zal de energie die nadien nog geproduceerd wordt wegstromen. Daarom is het handig om een paar zonnecellen aan te schaffen die je kan laten aansluiten op het net. Als je besluit meer dan een zonnepaneel te plaatsen, moet je rekening houden met de schakeling van de panelen. Ze kunnen namelijk op twee verschillende manieren geschakeld worden, parallel of serieel.

De prijs van een zonnepaneel


Voor de productie van een zonnepaneel worden dure materialen gebruikt en dat heeft als vanzelfsprekend gevolgkostprijs zonnepaneel dat een zonnepaneel zelf ook niet goedkoop is. Een zonnepaneel kost al snel zo’n 700 à 1300 euro, afhankelijk van het rendement en de grootte ervan. Bij de plaatsing van meer dan een zonnepaneel kan de prijs dus al snel oplopen tot enkele duizenden euro.
Gelukkig is het met een zonnepaneel niet anders dan met een hoop andere apparaten, ze worden hoe langer hoe goedkoper. Dankzij de populariteit ervan en de technologische ontwikkelingen. Sinds 2005 is de prijs van een zonnepaneel al met zo’n 20% gedaald, terwijl het rendement en het vermogen ervan  dankzij de verbetering van de technologie steeds maar stijgen. Dat betekent dat een zonnepaneel altijd maar meer zonlicht kan omzetten naar bruikbare energie. De prijs van een zonnepaneel is afhankelijk van het huis waarin je woont, hoeveel zonnepanelen je nodig hebt, hoeveel energie je verbruikt en nog enkele andere dingen. De prijs van een zonnepaneel verschilt ook van bedrijf tot bedrijf, dus het is sowieso slim om bij een paar bedrijven een offerte aan te vragen om er zeker van te zijn dat je de beste prijs krijgt.
Bovendien steunen zowel de federale overheid als de Vlaamse overheid de plaatsing van zonnepanelen door middel van verschillende subsidies en groenestroomcertificaten. Hoeveel die subsidies precies bedragen, is afhankelijk van verschillende factoren. De aankoop van een zonnepaneel is gelukkig een investering die zich na verloop van tijd terugbetaalt. Op het moment dat je zonnepaneel geplaatst en aangesloten is, begint de besparing al. De stroom die een zonnepaneel produceert is helemaal gratis, dus bespaar je het geld dat je normaalgezien betaalt voor je stroom. Bovendien stijgt de prijs van energie elk jaar een beetje, wat bij zonne-energie niet het geval is, die blijft gratis. De normale terugverdientijd van een zonnepaneel is ongeveer 10 jaar, maar de levensduur van een zonnepaneel is zo’n 40 jaar. Dat maakt de investering in een zonnepaneel zeker de moeite waard.